Ý kiến chuyên gia: Xây dựng hệ thống BHTG hiệu quả tại Việt Nam

* Ông Trần Thế Vượng - Trưởng Ban Dân nguyện của Quốc hội: Cần sớm thành lập Ban soạn thảo Luật BHTG
Bảo vệ người gửi tiền là bảo vệ lợi ích xã hội, bảo vệ Nhà nước. Sự ra đời Luật BHTG chính là giải quyết một khâu quan trọng trong nỗ lực bảo vệ người gửi tiền. Việc Ban hành Luật BHTG hiện nay là cần thiết và có phần hơi chậm. Đáng lẽ Luật  BHTG phải được ban hành ngay sau khi có sự kiện đổ vỡ tín dụng vào cuối những năm 90. Luật BHTG đã được Quốc hội đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2011 và cần được ban hành đúng lộ trình mà Ủy ban thường vụ Quốc hội đã đề ra. Xây dựng luật nói chung và Luật BHTG nói riêng là một việc làm đòi hỏi thời gian và đầu tư công sức lớn, vì vậy cần sớm thành lập Ban soạn thảo. Chính phủ cần sớm chỉ đạo cơ quan có trách nhiệm thành lập Ban soạn thảo để tiến hành nghiên cứu, tổng kết các văn bản pháp luật hiện hành liên quan tới lĩnh vực BHTG. Từ thực tiễn hoạt động lập pháp, vai trò Ban soạn thảo là quan trọng quyết định đến chất lượng của Luật. Vấn đề là ai, Bộ, Ngành nào sẽ là cơ quan chủ trì soạn thảo luật BHTG để đảm bảo khách quan, không vì lợi ích riêng của bất cứ cơ quan nào. Tôi tin là Chính phủ sẽ xem xét và cân nhắc kỹ vấn đề này. Bộ trưởng Bộ Tư pháp với tư cách là người có trách nhiệm lớn với Chính phủ trong việc xây dựng Luật cần có kiến nghị cụ thể với Chính phủ để Luật BHTG được ban hành với chất lượng tốt nhất.

* TS. Bùi Khắc Sơn - Tổng giám đốc BHTGVN: Nguồn quan trọng để cải cách và phát triển hệ thống BHTG hiệu quả tại Việt Nam.
Các nguyên tắc phát triển hệ thống BHTG hiệu quả đã đưa ra những khuyến nghị hữu ích cho việc phát triển hệ thống BHTG tại Việt Nam với mục tiêu xây dựng BHTGVN trở thành một cơ quan thành viên mạng an toàn tài chính vững mạnh, góp phần đảm bảo ổn định hệ thống tài chính và phát triển kinh tế. Cụ thể:
Thứ nhất, các nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống BHTG hiệu quả là khung hướng dẫn quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách và tổ chức BHTG trong việc thiết lập hoặc cải cách  hệ thống BHTG của mỗi nước.
Thứ hai, tổ chức BHTG có vai trò quan trọng trọng trong hệ thống an toàn tài chính quốc gia, cũng như xử lý khủng hoảng. Do vậy, tầm quan trọng của hệ thống bảo vệ người gửi tiền hiệu quả ngày càng được khẳng định.
Thứ ba, từ kinh nghiệm quốc tế và thực tế Việt Nam, dễ dàng nhận thấy để xây dựng hệ thống BHTG hiệu quả tại Việt Nam, cần phải xây dựng Luật BHTG theo lộ trình đã được Quốc hội phê duyệt. Nội dung của Luật phải định rõ BHTGVN hoạt động theo mô hình giảm thiểu rủi ro.
Thứ tư, các nội dung chưa áp dụng hoặc áp dụng một phần so sánh với Bộ nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống BHTG hiệu quả cần được bổ sung trong Luật BHTG.
Cuối cùng, nghiệp vụ BHTG là nghiệp vụ duy nhất và còn tương đối mới ở Việt Nam, do vậy học tập kinh nghiệm quốc tế là một trong những nguồn quan trọng để cải cách và phát triển hệ thống BHTG hiệu quả tại Việt Nam.

* Ông David Walker - Vụ trưởng Vụ Chính sách bảo hiểm và hợp tác quốc tế, Tổng công ty BHTG Canada, Chủ tịch Ủy ban nghiên cứu hướng dẫn của Hiệp hội BHTG quốc tế (IADI) về các nguyên tắc phát triển hệ thống BHTG hiệu quả: Một số vấn đề cần cải tiến đối với hệ thống BHTG ở Việt Nam
Bước đầu tiên trong việc thiết kế hệ thống BHTG hoặc cải cách hệ thống hiện tại là xác định rõ mục tiêu chính sách công phù hợp cần đạt được, đó là dóp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính và bảo vệ người gửi tiền. Mặt khác, quyền hạn và trách nhiệm của hệ thống BHTG cần được xác định rõ ràng và quy định chính thức trong luật. Về quản trị, tổ chức BHTG cần hoạt động một cách độc lập tương đối. Điều đó có nghĩa tổ chức này có thể sử dụng quyền hạn và các công cụ được giao mà không bị ảnh hưởng quá mức từ các đơn vị bên ngoài, gồm các lực lượng chính trị, ngành dịch vụ tài chính hay các thành viên khác trong mạng an toàn tài chính. Trong mối quan hệ với các thành viên Mạng an toàn tài chính, cần xây dựng khuôn khổ phù hợp để phối hợp chặt chẽ và chia sẻ thông tin định kỳ, giữa tổ chức BHTG và các thành viên khác của mạng an toàn tài chính. Đồng thời, cần có cơ chế để tổ chức BHTG có thể phát hiện sớm, can thiệp và xử lý kịp thời các ngân hàng gặp khó khăn...
Riêng đối với Việt Nam, hệ thống BHTG ở Việt Nam đã tuân thủ nhất định các nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống BHTG hiệu quả. Tuy nhiên, có một số vấn đề cần cải tiến thêm. Trước hết, đó là hệ thống luật pháp về BHTG cần phải cụ thể, đặc biệt Luật BHTG cần được thiết kế theo hướng bảo vệ tốt nhất người gửi tiền. Thứ hai, sự phối hợp giữa BHTG với các cơ quan giám sát khác như ngân hàng Trung ương, Bộ Tài chính cần được quy định rõ. Thứ ba, cần có cơ chế xử lý đổ vỡ ngân hàng hiệu quả phù hợp với thực tế hiện nay là hệ thống ngân hàng đang phát triển nhanh, mạnh nhưng đi kèm với đó là những bất ổn trong kiểm soát rủi ro.

* Phan Thanh Hà - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính Ngân hàng - Bộ Kế hoạch Đầu tư: Luật BHTG cần đảm bảo tính độc lập tương đối và tính giải trình của cơ quan BHTG
Theo tôi, việc ban hành luật BHTG rất quan trọng, bởi hiện nay việc phân định trách nhiệm giữa các cơ quan tham gia vào việc giám sát an toàn ngân hàng chưa rõ ràng. Do đó, cần quy định rõ mối quan hệ giữa các cơ quan giám sát, cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin v.v. Một vấn đề khác, Luật BHTG cần đảm bảo tính độc lập tương đối và tính giải trình của cơ quan BHTG. Một mặt, cần có sự độc lập nhất định, đồng thời để đảm bảo sự độc lập ấy cơ quan BHTG cũng cần phải có trách nhiệm báo cáo giải trình việc sử dụng các khoản tiền mà các tổ chức tài chính tín dụng đã đóng vào quỹ BHTG.
So với các nguyên tắc của quốc tế, theo tôi, chúng ta mới chỉ thực hiện được chừng 50%, còn nhiều điểm chúng ta chưa làm được, chẳng hạn như mô hình tổ chức BHTG hiện nay mới chỉ là chi trả với chức năng mở rộng, mức độ giám sát chưa cao v.v.