Trần lãi suất tiền gửi USD đã góp phần ổn định tỷ giá

Những tháng đầu năm, tỷ giá và thị trường ngoại tệ chịu tác động bởi nhiều yếu tố bất lợi như nhập siêu cao, các biến động trên thị trường tài chính quốc tế với việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FedED) 2 lần tăng lãi suất và khả năng sẽ nâng lãi suất USD thêm một lần nữa cuối năm nay, các chính sách mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump và diễn biến bầu cử Tổng thống ở Pháp, xu hướng đồng USD thế giới diễn biến vẫn rất phức tạp. Tuy nhiên, tỷ giá và thị trường ngoại tệ trong nước vẫn ổn định.

 

Theo đánh giá của Vụ Chính sách tiền tệ  (NHNN), thanh khoản thị trường vẫn tốt, các nhu cầu hợp lý, hợp pháp của tổ chức, cá nhân đều được hệ thống ngân hàng đáp ứng đầy đủ, kịp thời, hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp tục mua được ngoại tệ từ khách hàng. So với cuối năm 2016 thì tỷ giá tương đối ổn định (đến ngày 26/6, tỷ giá trung tâm tăng 1,23%, tỷ giá liên ngân hàng giảm 0,13%, tỷ giá của Vietcombank giảm 0,09% so với cuối năm trước).

 

Một trong những nguyên nhân tỷ giá ổn định, theo các chuyên gia là nhờ cơ chế tỷ giá trung tâm của NHNN áp dụng từ hơn một năm nay, theo đó, đã giảm thiểu những tác động từ thị trường thế giới. Ngoài ra, nguồn dự trữ ngoại hối hơn 40 tỷ USD cũng góp phần ổn định tỷ giá khi NHNN sử dụng nguồn dự trữ này để điều chỉnh thị trường.

 

Ngoài ra , tỷ giá ổn định còn do chính sách về trần lãi suất tiền gửi USD. Theo Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), trong năm 2017, Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã tăng 2 lần lãi suất mục tiêu (vào các ngày 15/3 và 14/6/2017), mỗi lần tăng thêm 25 điểm phần trăm, lên mức hiện tại là 1%-1,25%, theo đúng kì vọng của thị trường, và được dự báo tiếp tục nâng lãi suất thêm 1 lần trong năm 2017 . Trong bối cảnh đó, quy định về trần lãi suất tiền gửi USD được NHNN kết hợp đồng bộ với điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt và các giải pháp thị trường ngoại tệ đã góp phần ổn định tỷ giá, kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Vừa qua, NHNN điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành và lãi suất cho vay ngắn hạn VND đối với các lĩnh vực ưu tiên, giữ ổn định lãi suất thị trường mở và trần huy động VND, cùng với các chính sách về trần lãi suất tiền gửi USD và tỷ giá nêu trên đã tiếp tục kiên trì thực hiện chủ trương chống đô la hóa của Chính phủ thông qua việc đảm bảo mức độ hấp dẫn của nắm giữ VND so với nắm giữ USD.

 

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh tỷ giá VND/USD, kinh tế vĩ mô đang ổn định và đạt được các mục tiêu thì việc duy trì trần lãi suất tiền gửi USD 0% là hợp lý. Đồng thời, lãi suất tiền gửi USD không hấp dẫn cũng sẽ tạo điều kiện để tiền gửi VND sẽ chảy vào ngân hàng nhiều hơn, từ đó tạo điều kiện cho việc giảm lãi suất huy động và cho vay bằng VND.

 

Gần đây một số ý kiến lo ngại nguy cơ “chảy máu ngoại tệ” khi Việt Nam vẫn duy trì lãi suất 0% với tiền gửi USD, bởi việc gửi USD tại các ngân hàng Việt Nam không được hưởng lãi suất đã và đang tạo chênh lệch ngày càng lớn giữa lãi suất cho tiền gửi USD trong nước và quốc tế, từ đó có thể kích thích sự chuyển dịch USD từ trong nước ra nước ngoài. Tuy nhiên, chuyên gia tài  chính ngân hàng – TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định, sự chuyển dịch không lớn và không tác động nhiều đến tỷ giá trên thị trường trong nước.

 

Ông Hiếu khẳng định, chưa nên đặt ra vấn đề tăng lãi suất USD trong thời điểm hiện nay vì kinh tế vĩ mô đang ổn định, các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô đang đi đúng hướng và đạt được mục tiêu. Sự thay đổi sẽ tác động đến nhiều yếu tố của chính sách tiền tệ và có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế, NHNN điều hành cần cân đối hài hòa các mục tiêu và hướng tới trọng tâm là kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngoài ra, việc NHNN kiên trì với chính sách trần lãi suất tiền gửi USD 0% cũng góp phần giảm lượng USD găm giữ, người dân và doanh nghiệp sẽ chuyển sang nắm giữ VND nhiều hơn.

 

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, nếu NHNN nâng trần lãi suất tiền gửi bằng USD, hoạt động huy động và cho vay ngoại tệ sẽ có thêm cơ hội phát triển, đồng thời một số doanh nghiệp sẽ được vay tín dụng với mức lãi suất hấp dẫn hơn so với mức lãi suất cho vay bằng VND hiện nay. Tuy nhiên, khi đó tình trạng găm giữ USD của người dân và doanh nghiệp cũng sẽ khó giảm nhanh và lãi suất huy động cũng như cho vay VND sẽ càng khó giảm hơn.

 

TS. Nguyễn Đức Độ phân tích, nếu NHNN vẫn kiên trì với chính sách trần lãi suất tiền gửi bằng USD ở mức 0%, đồng thời đảm bảo sự ổn định của tỷ giá VND/USD, nhiều người nắm giữ USD sẽ nản lòng, lượng USD găm giữ trong nền kinh tế sẽ giảm dần (điều này đang diễn ra), người dân và doanh nghiệp sẽ nắm giữ VND nhiều hơn, với kỳ hạn dài hơn để gửi vào các NHTM, từ đó tạo điều kiện cho việc giảm lãi suất huy động và cho vay bằng VND. Khi lãi suất cho vay VND giảm về mức hợp lý, tín dụng bằng VND sẽ tăng và nhu cầu vay bằng ngoại tệ cũng sẽ giảm theo.

 

Còn theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Phát triển - Đại học Fulbright Việt Nam, với  động thái giảm lãi suất  cho vay và hạ các mức lãi suất điều hành của NHNN ngày 7/7 vừa qua, NHNN vẫn đặt ưu tiên lớn lên mục tiêu ổn định tỷ giá, và vì vậy không có điều chỉnh gì về trần lãi suất tiền gửi bằng VND. Tín hiệu này cho thấy NHNN vẫn muốn các TCTD duy trì mức lãi suất tiền gửi VND hiện nay để hấp dẫn đối với người gửi tiền. Nói cách khác, để ổn định tỷ giá, lãi suất tiền gửi VND vẫn phải ở mức hấp dẫn để người dân duy trì gửi tiền đồng vào các ngân hàng thay vì dịch chuyển sang gửi USD. Chính vì vậy mà trong quyết định mới này, NHNN đã không thay đổi gì đối với trần lãi suất tiền gửi đồng Việt Nam.

 

Hiện tỷ giá vẫn còn nhiều yếu tố tác động, nhất là từ nay đến cuối năm, FedED vẫn có thể điều chỉnh chính sách lãi suất đồng USD tăng lên. “Nếu như NHNN yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi VND đối với các TCTD sẽ tạo sức ép lên tỷ giá. Điều đó cho thấy, NHNN không muốn quyết định này sẽ trực tiếp hay gián tiếp tác động tới tỷ giá trong những tháng cuối năm” – ông Thành nói.